Айдар парағына өту

Қазақстандағы ҰБТ: дайындық және өткізу тәртібі Баспаға шығару нұсқасы

Cоңғы өзгеріс: 02.03.2022

тест және қарындаш

2004-2016 жылдар аралығында Ұлттық бірыңғай тестілеуді (бұдан әрі - ҰБТ) өткізу кезінде орта білім беру ұйымдарының түлектері үшін қорытынды аттестаттау мен білім беру ұйымдарына түсу емтихандарын қоса атқару көзделді.  2017 жылға дейін "Алтын белгі" белгісі ҰБТ баллдарының нәтижелері бойынша берілді.

2017 жылы халықаралық тәжірибені ескерумен ҰБТ өткізу форматы өзгертілді және екі рәсімге бөлінді: қорытынды аттестаттау – мектепті бітіру емтиханы ретінде және ҰБТ - жоғары оқу орындарына түсу емтиханы ретінде. Мектеп түлектерін қорытынды аттестаттау оқу орны бойынша мектепте өткізіледі. ҰБТ жоғары оқу орындарына түсу емтихандарын өткізу нысаны ретінде ғана өткізіледі.

Қорытынды аттестатауды өткізу тәртібі

Қорытынды аттестаттауды келесі пәндер бойынша (4 міндетті және 1 таңдау бойынша) барлық мектеп түлектері тапсырады:

1) ұйғыр /тәжік/ өзбек тілінде оқытатын (оқыту тілі) мектептер үшін қазақ тілінен/ орыс тілінен және ана тілінен эссе түрінде жазбаша емтихан;

2) алгебра және анализ бастамалары бойынша жазбаша емтихан;

3) Қазақстан тарихы бойынша тестілеу;

4) орыс/ өзбек/ ұйғыр / тәжік тілдерінде оқытатын мектептерде қазақ тілінен тестілеу және қазақ тілінде оқытатын мектептерде орыс тілінен тестілеу;

5) таңдау пәні бойынша тестілеу (физика, химия, биология, география, геометрия, дүниежүзі тарихы, құқық негіздері, әдебиет, шет тілі (ағылшын/француз/неміс), информатика).

Жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген 11 (12) сынып білім алушылары қорытынды аттестаттауды бес емтихан түрінде тапсырады, олардың біреуі таңдау бойынша.

Анықтама ретінде:

Екінші тілді меңгеру деңгейі мынадай блоктар бойынша тестілеу арқылы тексеріледі:

1. Тыңдау - оқушыларға 2 мәтін ұсынылады, әр мәтін бойынша тапсырмалар беріледі. Екі мәтін бойынша барлығы 10 тапсырма;

2. Оқу - оқушыларға 2 мәтін ұсынылады, әр мәтін бойынша тапсырмалар беріледі. Екі мәтін бойынша барлығы 10 тапсырма;

3. Лексика-грамматикалық бөлім - оқушыларға 20 тапсырма ұсынылады.

Егер мектеп түлегі қазақстандық жоғары оқу орнына түспеуге шешім қабылдаса немесе шетелдік жоғары оқу орнына түскісі келсе, онда қалауы бойынша ҰБТ-ға қатыса алмайды.

ҰБТ өткізу тәртібі

ҰБТ төмендегілер үшін өткізіледі:

1) қалауы бойынша ақылы түрде ЖЖОКБҰ-ға оқуға түсу үшін орта білім беру ұйымдарының бітіруші 11 (12) сыныптарының білім алушылары;

2) республикалық бюджет немесе жергілікті бюджет қаражаты есебінен білім беру грантын беру конкурсына қатысу үшін немесе ақылы негізде ЖЖОКБҰ-ға қабылдау үшін немесе қалауы бойынша республикалық бюджет қаражаты есебінен мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша оқу үшін ағымдағы жылғы орта білім беру ұйымдарының бітірушілері;

3) республикалық бюджет немесе жергілікті бюджет қаражаты есебінен білім беру грантын беру конкурсына қатысу үшін немесе қалауы бойынша ақылы негізде ЖЖОКБҰ-ға қабылдау үшін орта білім беру, техникалық және кәсіптік немесе орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының өткен жылдардағы бітірушілері;

4) өз қалауы бойынша республикалық бюджет немесе жергілікті бюджет қаражаты есебінен білім беру грантын беру конкурсына қатысу үшін жоғары білімнің қысқартылған оқыту мерзімдерін көздейтін білім беру бағдарламалары бойынша оқуға түсетін техникалық және кәсіптік немесе орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының бітірушілері;

5) республикалық бюджет немесе жергілікті бюджет қаражаты есебінен білім беру грантын беру конкурсына қатысу үшін немесе қалауы бойынша ақылы негізде ЖЖОКБҰ-ға қабылдау үшін шетелде білім алған орта білім беру ұйымдарының бітірушілеріне, сондай-ақ шетелде оқу орындарын бітірген Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын ұлты қазақ тұлғалар;

6) ақылы негізде күндізгі оқу нысаны бойынша ЖЖОКБҰ-ға қабылданған, ҰБТ нәтижелері бойынша шекті балл жинай алмаған, күнтізбелік жылы ЖЖОКБҰ-ға ақылы негізде одан әрі қабылдау үшін ҰБТ нәтижелері сәйкес келмейтін бейіндік пәндер комбинациясымен ҰБТ нәтижелері жойылған тұлғалар;

7) шығармашылық дайындықты талап ететін білім беру бағдарламалары тобы бойынша ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары және ақылы негізде басқа білім беру бағдарламалары топтарына ауысқысы келетіндер;

8) ақылы негізде "педагогикалық ғылымдар" білім беру саласындағы білім беру бағдарламалары тобына ауысқысы келетін ЖЖОКБҰ білім алушылары.

Тестілеу бес пән бойынша өткізіледі: үш міндетті және екі бейінді. Тест тапсырмаларының саны 120, оның ішінде Қазақстан тарихы бойынша – 15, математикалық сауаттылық бойынша – 15, оқу сауаттылығы бойынша – 20 және екі бейіндік пән бойынша-35 тапсырма.

Бейіндік пәндер тізбесі:

  • математика және физика;
  • математика және география;
  • тарих және география;
  • биология және химия;
  • биология және география;
  • шет тілі және тарихы;
  • оқу тілі мен әдебиеті және тарихы;
  • география және шет тілі;
  • химия және физика;
  • тарих және құқық негіздері;
  • математика және информатика.

ҰБТ-ның тест тапсырмалары тек оқылған материалды (нақты фактілерді) жаңғыртуға ғана емес, сонымен қатар оқылған материалды нақты жағдайларда және жаңа жағдайларда пайдалануға, атап айтқанда қағидаларды, әдістерді, ұғымдарды, заңдарды, қағидаттарды, теорияларды қолдануға бағытталған.

Сұрақтар базасы жыл сайын кем дегенде 30% жаңартылады. 2021 жылы бейіндік пәндер бойынша тестке контекст негізінде тест тапсырмалары енгізілді.

Тапсырмалардың дұрыс орындалғаны үшін баға: ұсынылған бес жауаптың ішінен бір дұрыс жауапты таңдаумен - 1 балл, ұсынылған жауаптардың жиынтығынан бір немесе бірнеше дұрыс жауапты таңдаумен – 2 балл, контекст негізіндегі тест тапсырмалары – 1 балл.

Оқу сауаттылығы бойынша тапсырма келесі біліктерді тексеруге бағытталған: қорытындылау, салыстыру, салыстыру және т.б. оқу сауаттылығын тексеруге арналған тапсырмалар ҰБТ-да енгізілді, себебі ЖОО-да оқу кезінде талапкерге түрлі дереккөздермен жұмыс істеу, осы дереккөздерді талдау, осы дереккөздерден ақпаратты салыстыру және қорытынды жасау қажет. Бұл дағдылар түлекке ЖОО-да кейінгі оқуда қажет болады.

Бейінді пәндер ұсынылған бес сұрақтың ішінен бір дұрыс жауапты таңдаумен 20 сұрақтан, ұсынылған көптеген жауаптардан бірнеше дұрыс жауапты таңдаумен 10 тапсырмадан және контекст негізінде 5 сұрақтан тұрады.

Бейіндік пәндерді тестілеудегі жауаптардың бірнеше нұсқасы талапкерлердің нақты тақырыпты қаншалықты жақсы білетіндігін тексеруге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бірнеше таңдау бойынша тестілеу жауаптарды "есте сақтауға" және болжауға кедергі келтіреді. Барлығы 120 сұрақ.

Тестілеу ұзақтығы – 4 сағат (240 минут), оның ішінде:

- шығармашылық дайындықты талап ететін білім беру бағдарламалары топтарына түсушілер үшін тестілеу ұзақтығы -70 минут.

– шығармашылық дайындықты талап ететін білім беру бағдарламаларының топтары бойынша ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары және басқа білім беру бағдарламаларының топтарына ауысқысы келетіндер үшін тестілеу ұзақтығы -130 минут.

Қысқартылған оқыту мерзімдерін көздейтін білім беру бағдарламалары бойынша оқуға түсушілер үшін – 2 сағат (120 минут), оның ішінде:

– шығармашылық дайындықты талап ететін білім беру бағдарламалары топтарына қысқартылған оқыту мерзімдерін көздейтін білім беру бағдарламалары бойынша ұқсас даярлау бағыттары бойынша түсушілер үшін -80 минут. Бұл ретте:

тестілеудің 60 минуты өткеннен кейін жаттығулар 2 минут көлемінде үзіліспен жүзеге асырылады;

тестілеудің 120 минуты өткеннен кейін жаттығулар 3 минут көлемінде үзіліспен жүзеге асырылады;

180 минут тестілеу аяқталғаннан кейін 3 минут көлемінде үзіліс беріледі.

Мүгедек балалар мен мүгедектер үшін (көру, есту, тірек-қимыл аппаратының функциялары бұзылған) тестілеу үшін қосымша 40 минут беріледі.

Өту балы:

- ұлттық ЖЖОКБҰ-ға - кемінде 65 балл, ал "Педагогикалық ғылымдар" білім беру саласы бойынша - кемінде 75 балл, "Денсаулық сақтау" білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл, "Ауыл шаруашылығы және биоресурстар", "Ветеринария" білім беру салалары бойынша - кемінде 60 балл;

- басқа ЖЖОКБҰ-ға - кемінде 50 балл, ал "Педагогикалық ғылымдар" саласы бойынша – кемінде 75 балл, "Денсаулық сақтау" білім беру саласы бойынша – кемінде 70 балл.

Қазіргі уақытта шекті балл бойынша нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер енгізілуде.

Бұл ретте ҰБТ-ның әрбір пәні және (немесе) шығармашылық емтихан бойынша кемінде 5 балл жинау қажет.

Ең жоғары балл - бейінді пәндер бойынша тапсырмалардағы бірнеше дұрыс жауаптар есебінен 140 балл). Шығармашылық дайындықты талап ететін мамандықтарға түсуші тұлғалар үшін ең жоғары балл - 125 балл.

ҰБТ электрондық форматта келесі мерзімдерде өткізіледі:

- 25 қаңтар - 22 ақпан аралығында ақылы негізде ЖОО-ға түсу үшін (бітіруші 11 (12) сыныптардың білім алушылары үшін; ЖОО-ға шартты түрде қабылданған адамдар үшін; шығармашылық дайындықты талап ететін білім беру бағдарламалары тобы бойынша ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары және білім беру бағдарламаларының басқа топтарына ауысқысы келетіндер үшін; "Педагогикалық ғылымдар" білім беру саласының білім беру бағдарламалары тобына ауысқысы келетін ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары үшін);

1 - 31 наурыз аралығында ақылы негізде ЖОО-ға түсу үшін (бітіруші 11 (12) сыныптардың білім алушылары үшін; орта білім беру ұйымдарының өткен жылдардағы бітірушілері, техникалық және кәсіптік немесе орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының бітірушілері үшін; шетелде оқыған орта білім беру ұйымдарының бітірушілері үшін, сондай-ақ шетелде оқу орындарын бітірген Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын ұлты қазақ тұлғалар үшін; ЖОО-ға шартты түрде қабылданған тұлғалар үшін).

1-30 маусым аралығында республикалық бюджет немесе жергілікті бюджет қаражаты есебінен білім беру грантын беру конкурсына қатысу үшін немесе ақылы негізде ЖОО-ға түсу үшін (ағымдағы жылғы орта білім беру ұйымдарының түлектері үшін; өткен жылдардағы орта білім беру ұйымдарының, техникалық және кәсіптік немесе орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының түлектері үшін; қысқартылған оқыту мерзімдерін көздейтін жоғары білімнің білім беру бағдарламалары бойынша түсетін техникалық және кәсіптік немесе орта білімнен кейінгі; орта білім беру ұйымдарының шетелде оқыған бітірушілері үшін, сондай-ақ шетелде оқу орындарын бітірген Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын ұлты қазақ тұлғалар үшін; ЖОО-ға шартты түрде қабылданған тұлғалар үшін).

10-20 тамыз аралығында ЖОО-ға ақылы негізде түсу үшін (ағымдағы жылғы орта білім беру ұйымдарының түлектері үшін; өткен жылдардағы орта білім беру ұйымдарының, техникалық және кәсіптік немесе орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының түлектері үшін; шетелде білім алған орта білім беру ұйымдарының түлектері үшін, сондай-ақ шетелде оқу орындарын бітірген Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын ұлты қазақ тұлғалар үшін; ЖОО-ға шартты түрде қабылданған; шығармашылық дайындықты талап ететін білім беру бағдарламалары тобы бойынша ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары және басқа білім беру бағдарламалары топтарына ауысқысы келетіндер үшін; "Педагогикалық ғылымдар" білім беру саласындағы білім беру бағдарламалары тобына ауысқысы келетін ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары үшін).

Көрсетілген мерзімде шекті балл жинамаған немесе ҰБТ нәтижелерінің күші жойылған ауылдан түсуші ЖОО-ға шартты түрде қабылдана алады және 2023 жылы белгіленген мерзімде ақылы негізде ҰБТ-ны қайта тапсыра алады.  ҰБТ қайта тапсыру құны - 4 230 теңге.

Ұлттық тестілеу орталығы ҰБТ-ны республикалық маңызы бар қалаларда, облыс орталықтарында, моноқалаларда және кейбір аудан орталықтарында орналасқан "U-FUTURE" ЖШС U-STUDY өңірлік тестілеу орталықтарының базасында электрондық форматта өткізеді.

ҰБТ-ға қатысу үшін өтініштерді қабылдау Ұлттық тестілеу орталығының www.testcenter.kz сайтында онлайн режимде жүзеге асырылады.

ҰБТ тапсыру кезінде ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға жеке көмекші, сондай-ақ ымдау тілі маманы көмекке беріледі.

ҰБТ өткізу кезіндегі тәртіп

Тестілеудің нәтижесі көбінесе сақталуы керек тәртіпке байланысты. Әйтпесе, бұл бітірушіге нәтижелерді жоюға немесе жоюға қауіп төндіреді. Тестілеу кезінде түлек білуі және сақтауы қажет ерекше маңызды сәттерді атап өтеміз.

Түлекке:

  • аудиториядан (компьютерлік сыныптан) дәліз бойынша кезекшінің функцияларын орындайтын тестілеу әкімшісінің рұқсатынсыз және ілесіп жүруісіз шығуға;
  • аудиториядан (компьютер сыныбынан) 10 минуттан астам уақытқа  шығуға;
  • сөйлесуге, өз орнына басқа орынға ауысуға;
  • оқуға түсушіге жұмыс үшін берілген құжаттармен және А4 форматындағы қағаздармен алмасуға;
  • аудиториядан (компьютерлік сыныптан) құжаттарды және А4 форматындағы қағаздарды шығаруға;
  • аудиторияға шпаргалка, оқу-әдістемелік әдебиет, Менделеев пен тұздардың ерігіштігі кестесін, калькулятор, фотоаппарат, мобильді байланыс құралдарын (пейджер, мобильді телефондар, планшеттер, iPad (Айпад), iPod (Айпод), SmartPhone (Смартфон), рация, ноутбук, плейер, модем (мобильді роутер), смарт сағат, сымды құлаққап, сымсыз, микрон құлаққап, сымсыз бейнекамера, GPS (ДжиПиЭс) навигатор, GPS (ДжиПиЭс) трекер, қашықтықтан басқару құрылғылары, сондай-ақ мынадай стандарттарда жұмыс істейтін ақпарат алмасудың басқа да құрылғыларын: GSM (ДжиСиМ), 3G (3 Джи), 4G                (4 Джи), 5g (5 Джи), VHF (ВиЭйчЭф), UHF (Эвэйчэф), Wi-Fi (Вай-фай), GPS (ДжиПиЭс), Bluetooth (Bluetooth), Dect (Дект) кіргізу мен пайдалануға;
  • тестілеу алдында немесе тестілеу кезінде шулауға;
  • тестілеу басталар алдында берілген А4 форматындағы қағаздарды өзімен бірге алып кетуге;
  • тест тапсырмаларының мазмұнын талқылау мен жариялауға;
  • тестілеу мен қауіпсіздік жүйесін пайдалану техникасын қасақана бүлдіруге;
  • тестілеу жүйесіне кіруге тырысу және тестілеуден өтуге байланысты бұзушылықтарға жол берілмейді.

Бұл ретте компьютерді сынау үшін интерфейстегі калькуляторды, Менделеев және тұздар ерігіштігі кестелерін пайдалануға болады.

Бітірушінің бұзушылық фактісі анықталған жағдайда тексеруші тыйым салынған заттарды анықтау және бітірушіні аудиториядан шығару актісін жасайды.

ҰБТ апелляциялық комиссиясы

Бірыңғай критерийлердің сақталуын қамтамасыз ету және тест тапсырмаларын бағалау кезінде даулы мәселелерді шешу, тестілеуді өткізу кезеңіне электрондық форматта түсетін құқықтарды қорғау мақсатында Республикалық апелляциялық комиссия құрылады.

Апелляциялық комиссияның төрағасы мен құрамы білім беру саласындағы уәкілетті органның бұйрығымен бекітіледі. Апелляциялық комиссия бітірушіге балл қосу туралы ұсыныстардың негізділігін қарайды және түпкілікті шешім қабылдайды.

Апелляциялық комиссияның шешімі комиссия мүшелерінің жалпы санының көпшілік даусымен қабылданады. Апелляциялық комиссияның шешімдері хаттамамен ресімделеді, оған төраға және комиссияның барлық мүшелері қол қояды. Апелляциялық комиссия отырыстарының хаттамалары Ұлттық тестілеу орталығында бір жыл сақталады.

Апелляция нәтижелері оқуға түсушінің жеке кабинетінде көрсетіледі.

Мазмұны бойынша апелляцияға өтінішті оқуға түсушілер тестілеу аяқталғаннан кейін 30 минут ішінде береді.

Тестілеу қорытындысы бойынша компьютер экранында түсушінің жауап нұсқасы көрсетілген тестілеу нәтижелерін талдау картасы, сондай-ақ әрбір тапсырма бойынша жинаған балы және блоктар бойынша жинаған балдарының сомасы және ҰБТ-ның жалпы балы көрсетіледі.

Апелляция нәтижелері 30 (отыз) жұмыс күні ішінде ұсынылады.

Көмек
Көмек
Ай бойы келгендердің барлығы:
Кеше келгендердің барлығы:
Қазір порталда:
URL:
Қате:
Пікір:

Спасибо, информация об ошибке принята.

Извините, в данный момент информация об ошибке не может быть обработана.
Попробуйте позже.