Айдар парағына өту

Азаматтарды дактилоскопиялық және геномдық тіркеу туралы не білуіңіз керек Баспаға шығару нұсқасы

Cоңғы өзгеріс: 20.10.2020

dactyloscopy_and_genome_registration.jpg

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап «Дактилоскопиялық және геномдық тіркеу туралы» Заң қолданысқа енгізіледі, онда дактилоскопиялық, геномдық ақпаратты жинау, өңдеу және қорғау көзделеді.

Оның өзектілігі, ең алдымен, қауіпсіздік мәселелерімен негізделген.

Бұдан басқа, өмірде адамның жеке басын анықтау немесе растау мүмкін болмайтын көптеген жағдайлар бар (түрлі күйдегі көптеген құрбандары бар өрттер мен ұшақ апаттары, танылмаған мәйіттердің, ашылмаған қылмыс орындарынан биологиялық іздердің табылуы, адамдардың із-түзсіз жоғалуы).

Тиісті деректер базасында дактилоскопиялық және геномдық ақпараттың болуы құрбандарды сәйкестендіруге, сондай-ақ хабар-ошарсыз кеткен және танылмаған мәйіттердің тізімін қысқартуға мүмкіндік береді.

Бұл мақалада біз дактилоскопиялық және геномдық тіркеу ережелері туралы сөйлесетін боламыз.

Дактилоскопиялық тіркеу

Дактилоскопиялық ақпарат деп адамның саусақтарының папиллярлық өрнектерінің құрылымдық ерекшеліктері және оның жеке басы туралы ақпарат түсініледі.

Папиллярлық өрнектердің электрондық коды ҚР азаматтарының биометриялық паспорттарында және куәліктерінде болады.

Азамат жаңа, биометриялық құжаттарды – жеке куәлікті (оған чип орнатылған) және ҚР азаматының жаңа үлгідегі төлқұжатын (сондай-ақ кіріктірілген чиппен) алған кезде рәсімге тап болады.

12 жастан кіші балалар дактилоскопияға жатпайды.

2021 жылғы 1 қаңтардан кейін 12 жастан 16 жасқа дейінгі балаларды тек олардың келісімімен және қамқоршысының қатысуымен дактилоскопия жасалуы мүмкін, ал 16 жастан бастап саусақ іздерін мұндай тапсыру қазақстандықтар үшін міндетті болады.

Өз құжаттарын 2021 жылдан бастап бірден өзгерту міндетті емес, олар онда көрсетілген мерзімнің соңына дейін әрекет ететін болады.

Дактилоскопиялық тіркеуге 16 жасқа толған тұлғалар жатады:

  • ҚР азаматының паспортын немесе жеке куәлігін алуға үміткер азаматтар;
  • оларға қатысты ҚР теңізшісінің жеке куәлігін беру туралы шешім қабылданған Қазақстан азаматтары, шетелдіктер және азаматтығы жоқ адамдар;
  • шетелдіктер және азаматтығы жоқ тұлғалар, Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын;
  • тұруға ықтиярхат, азаматтығы жоқ адамның куәлігін, босқын куәлігін алуға үміткер шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар;
  • жұмыс беруші жеке тұлғалардың үй шаруашылығында жұмыстарды орындау мақсатында Қазақстанға үй жұмыскерлері ретінде келген көшіп келушілер;
  • ҚР аумағынан тысқары шығаруға жататын не ҚР ратификациялаған реадмиссия туралы халықаралық шарттардың күші қолданылатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар;
  • шетелдіктер мен азаматтығы жоқ тұлғалар ҚР визаларын алу кезінде;
  • шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар Қазақстанның Мемлекеттік шекарасынан өткен кезде.

Ұлттық дактилоскопиялық базада саусақ іздері де, алақандар да болады, бірақ құжатқа салынған чипте бас бармақтың іздері сақталады (ампутация немесе патология жағдайында – атауы жоқ саусақтары).

Шекаралық бақылаудан өту кезінде, камераға қарағаннан басқа, қазақстандықтарға саусағын сканерге де салу қажет болады.

Шектеулер де қарастырылған: екі қолдың немесе екі қолдың барлық саусақтарының тырнақ фалангтарында папиллярлы өрнектері жоқ адамдар саусақ іздеуден өтпейді.

Азаматтың дактилоскопиялық деректері оның қайтыс болғаны анықталғанға дейін сақталады. Барлық жинақталған қағаз тасымалдаушылардан дактилодандар цифрлық форматқа көшіріледі.

Егер Қазақстан ішінде базаны тек Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі, Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі және Ұлттық қауіпсіздік комитеті ғана толықтыратын болса, шетелде Қазақстан азаматтарының дактилоскопиялық ақпаратын жинауды Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің қызметкерлері жүзеге асыратын болады.

Геномдық тіркеу

Геномдық ақпарат дегеніміз – адамның дезоксирибонуклеин қышқылының (ДНҚ) белгілі бір фрагменттері туралы әріптер мен сандардың тіркесімі түрінде қатаң анықталған ережелерге сәйкес кодталған таңбалар жиынтығы.

Геномдық деректер базасы қылмыстардың алдын алу және қаза болғандарды сәйкестендіру мақсатында құрылатын болады.

ДНҚ деректерін жинауға қылмыстың жекелеген түрлері үшін сотталғандар және тергеу әрекеттері барысында биологиялық материалы алынған анықталмаған адамдар, танылмаған мәйіттер жатады.

Хабар-ошарсыз кеткен азаматтардың туыстары жазбаша келісіммен геномдық ақпаратты ерікті негізде бере алады.

Бұл ақпаратты жинау ӘҚҚ-ға ДНҚ зертханаларының, Әділет министрлігінің Сот және сот-медициналық сараптама органдарының қатысуымен жүктеледі.

Процесс беттің ішінен сілекей таңдаумен шектеледі.

Алынған геномдық ақпарат немесе геномдық профиль көп жағдайда мемлекет жиналған сәттен бастап 25 жыл сақтауға ниетті.

Геномдық тіркеуге жатады:

  • тізбесі «Дактилоскопиялық және геномдық тіркеу туралы» заңда айқындалған қылмыстық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін сотталған адамдар;
  • биологиялық материалы ашылмаған ауыр немесе аса ауыр қылмыстық құқық бұзушылықтар бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысында алынған, сондай-ақ жыныстық қолсұғылмаушылыққа және жеке адамның жыныстық бостандығына қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтардың барлық санаттары анықталмаған адамдар;
  • хабар-ошарсыз кеткен азаматтардың биологиялық туыстары, бірінші кезекте, ата-аналары (ата-анасы) және (немесе) балалары (баласы), ал олар болмаған кезде туыстық дәрежесіне қарай басқа биологиялық туыстары;
  • белгісіз мәйіттер.

Дактилоскопиялық және геномдық тіркеуден өтуден бас тартқаны үшін жауапкершілік

Қазақстан Республикасы азаматтарының міндетті дактилоскопиялық тіркеуден өтуден бас тартуы – 2 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Шетелдіктердің немесе азаматтығы жоқ адамдардың міндетті дактилоскопиялық тіркеуден өтуден бас тартуы – Қазақстан Республикасының шегінен әкімшілік жолмен шығарып жіберуге әкеп соғады.

Қазақстан Республикасы азаматтарының, шетелдіктердің немесе азаматтығы жоқ адамдардың міндетті геномдық тіркеуден өтуден бас тартуы – 5 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Шартты түрде сотталған адамның геномдық тіркеуден өтуден жалтаруы ҚАК-нің 176-бабында көзделген шартты соттаудың күші жойылғанға дейінгі жауаптылыққа әкеп соғады.

Көмек
Көмек
Ай бойы келгендердің барлығы:
Кеше келгендердің барлығы:
Қазір порталда:
URL:
Қате:
Пікір:

Спасибо, информация об ошибке принята.

Извините, в данный момент информация об ошибке не может быть обработана.
Попробуйте позже.