Айдар парағына өту

Төтенше жағдайлар жөнінде тұрғындарға кеңес Баспаға шығару нұсқасы

Cоңғы өзгеріс: 06.04.2020

Төтенше жағдайларда ең әуелі не істеу керек?

1. Сабырлық сақтаңыз. 

Ойыңызды жинақтап, іс-әрекеттеріңізді жоспарлап, ойластырылмаған қадамдарға бармаңыз.

2.Әрекет етудің өзіндік жоспарын құрыңыз 

Өзіңіз тұратын ауданды  шолып шығыңыз, мұнда қандай апаттардың ұдайы болып тұратынын анықтаңыз да, төтенше әрекеттердің мейлінше жалпылама жоспарын ойластырыңыз. Сонда  шын мәнінде төтенше жағдай орын алғанда, оған тек тиісінше өзгерістер енгізсеңіз жеткілікті болады.

3. "Домино ұстанымынан" аулақ болыңыз

Сондықтан бәрін бүге-шігесіне дейін тәптіштеуге тырыспаңыз (ондай істі қиялиларға қалдырыңыз). Сіздің жоспарыңызда мейлінше жалпылама нәрселер ғана болуы керек:

  • Қатер төнген жағдайда қай жерге паналайсыз.
  • Орныңызда қалуға болмайтын жағдайда қандай жолмен эвакуацияланасыз.
  • Алғашқы ойлағаныңыз бұғатталған болса, тағы қандай шегіну жолдары бар.
  • Қалай эвакуацияланасыз - машинамен, қайықпен немесе басқадай жолмен. Қолайсыз сәтте машина бұзылып қалған жағдайда не істейсіз.
  • Үйде немесе басқадай орында бас сауғалауға тура келсе, қолыңызда қандай заттар болуы тиіс.
  • Эвакуация кезінде қандай заттарды ала кетесіз. 

Тиісінше әрекет етіп, қажетті заттарды реттеуге, әдетте, осы алты қағида жеткілікті.

4. Бастапқы қажеттілік жиынтығын дайындаңыз (дұрысында, екі бірдей жиынтық)

  • Алғашқы жәрдем дәрі қорабы.
  • Құтылардағы консервіленген азық-түліктер және пластик шишалардағы ауыз су. (бір құты кофе мен бір қорап шай, тұз салынған қорапша алуға да болады).
  • Транзистор қабылдағыш және электр қол шамы.
  • Қабылдағыш пен қол шам үшін қосалқы батареялар жинағы.
  • От жағатын жағдайға арнап - герметикалық қораптағы сіріңке, оттық және қағаз.  
  • Құрал-саймандар мен ас үй жабдықтары – тым болмаса шаппалы бәкі, қасықтар, шанышқылар, екі-үш табақ және саптыаяқтар, консерві ашқыш, жеңіл туристік балта.
  • Медициналық көрсеткіштер бойынша отбасы мүшелері жүйелі түрде қабылдайтын дәрілер (нұсқау бойынша оларды тоңазытқышта сақтау қажет болмаған жағдайда).

Тағы бір осындай жиынтықты автокөліктің жүксалғышында сақтаған артық болмас еді.

Отбасылық құжаттар мен ақшаны кез келген жерге тастамай, өзіңіз оңай табатындай белгілі бір орынға сақтаған жөн.  Сонда керек кезінде сіз тез арада оларды өзіңіздің Бастапқы қажеттілік жиынтығыңызға қоса саласыз.

Өздеріңізге қандай киімдердің қажет болатынын ойластырыңыз да, төтенше жағдайлар үшін отбасы мүшелерінің әрқайсысына арнап, біраз киім, аяқ киім: жазға - су өтпейтін, қысқа - жылы киімдер мен аяқ киімдер дайындап қойыңыз. Аяқ киімнің ұлтаны жұмсақ болмауын қадағалаңыз, себебі ұзақ жаяу жүруіңіз мүмкін, ал табаны жұқа аяқ киіммен аяғыңыз тілініп, алысқа бара алмайсыз.  

5. Артық ештеңе алмаңыз

Бірақ мынаны есте ұстаңыз: қысылтаяң сәтте аса керек болмауы да ықтимал заттарды тасығанша, көбірек тамақ, ауыз су және дәрі-дәрмек, бір-екі бастапқы қажеттілік жиынтығын алған жөн.   

6. Эвакуация кезінде қалдырып бара жатқан бағалы бұйымдарыңыз бен жәдігерліктеріңізді жедел түрде жинау және сақтау үшін алдын ала орын дайындаңыз

Мәселен, үйде үй иелері үшін мейлінше бағалы заттар, бәлкім, отбасылық жәдігерлер бар делік, әйтсе де эвакуация кезінде олардың бәрін артынып-тартыну ақымақтық болары айдан анық. Не істеген жөн?

Ондай заттарды тездетіп сала қоятын, артынан сіз қайтып оралғанша бүлінбейтініне  үміттенетіндей, герметикалық ыдыс сатып алып қойғаныңыз дұрыс. Дегенмен, көптеген жағдайларда адамдардың ТЖ кезінде мертігуі мен қаза болуының  бірден-бір себебі шұғыл түрде эвакуацияланудың орнына заттарға бола ұзақ айналшықтау болып табылады. Ең дұрыс шешім – бастапқы қажеттілік бұйымдарын ғана алып, қалғандары жайлы ұмыту.  Көптеген жанұяларда шын мәнінде жәдігерлік болып табылатын, олардан айырылу отбасына аса ауыр тиетін заттар сақтаулы. Бірақ, әдетте, бұл – үнемі шкафта жататын, тамашалау үшін анда-санда ғана алынатын бұйымдар.  Егер қандай да бір бақытсыздық кезінде оларға шынымен де қауіп төнеді деп қорықсаңыз, оларды шкафқа қоймай, герметикалық темір сандықта сақтаңыз. Егер де ауылдағы үйде тұратын болсаңыз, әлгі сандықтың жертөледе тұрғаны дұрыс, ТЖ кезінде бұл - сіз оралғанша оның аман сақталуы үшін ең сенімді орын.

7. Үрейлі хабарламалар қабылдауға дайын болыңыз

Алғашқы үрейлі хабарламаларды ала салысымен, осыған кірісіңіз. АҚШ-тың барлық қалаларында стационарлық сиреналар бар, ТЖ қаупі туғанда олар «барлығыңыз назар аударыңыздар» деген белгі береді. Ол – үш минуттан бес минутқа дейін тоқтамастан созылатын біркелкі сарын. Оның мағынасы мынадай: барлығыңыз радио мен теледидарды қосып, оларды қайда не болып жатқаны туралы хабарламалар алу үшін жергілікті толқынға бағыттаңыздар.  

8. Төнгелі тұрған ТЖ бойынша әрекет жоспарын нақтылап, Бастапқы қажеттілік жиынтығын тексеріңіз

Жаңалықтарды тыңдай отырып, төтенше әрекет етудің өзіндік жоспарын ойыңызда реттеп шығыңыз да, оның хабарламада айтылып жатқан төтенше жағдай кезінде қалай жүзеге асатынын елестетіп көріңіз.  Бұнымен бір мезгілде Бастапқы қажетілік жиынтығыңыздың жинаулы екенін тексеріп, тағы да қандай заттар керек болатынын бағамдаңыз. 
Егер БАҚ төтенше қызметтер нұсқауларын беріп жатқан болса, міндетті түрде құлақ түріп, жеке жоспарыңызды соған сәйкестендіріңіз.

9. Үрейлі хабарлама алған соң байланыс желілеріне күш түсірмеңіз

Егер де телефоныңыз бар болса, жақындап қалған төтенше жағдай кезінде онымен туыстарыңызға, достарыңыз бен таныстарыңызға қоңырау шалмауға тырысыңыз. Егер әрбір адам телефон желілеріне қосымша салмақ түсіргендер қатарында болмауға тырысса, онда мыңдаған адам ТЖ құрбаны ретінде салтанатты түрде жерлену ықтималдығынан аман қалар еді. Төтенше жағдай кезінде телефон арқылы тек төтенше қызметтерге қоңырау шалыңыз, оларға жаралылар жайлы хабарлап, қандай да бір жаңа төтенше жағдай немесе оның төну қаупі туралы айтыңыз. Бірақ ешқандай жағдайда жөнсіз қоңырауларға жол бермеңіз.

10. Күнделікті жаймашуақ өмірде туыстарыңызға нұсқау беріп, үйретіп қойыңыз

Апатты жағдай орын алғанда, телефон желілеріне салмақ түсіріп, шын мәнінде көмекке зәру жандардың өміріне қауіп төндірмеңіз. Дұрысы, оған дейін, күнделікті мамыражай уақыттарда туыстарыңыз бен жақындарыңызға олар тұрып жатқан өңірде қандай қауіптердің кездесуі мүмкін екені және үкімет пен БАҚ-тың жұт жақындады деген хабарын алған сәтте өздерін қалай ұстауы керектігі жайында қарапайым тілмен түсіндіріп қойғаныңыз абзал. Ол үшін сізге алуан түрлі төтенше қызметтер әзірлеген нұсқаулықтар қажет болады.

Осындай нұсқауларды адамдар санасына біртіндеп сіңіре отырып, сіз ерте ме, кеш пе, шындап қауіп төнген жағдайда ешкімге хабарласып, ескертуге мәжбүр болмайтын жағдайға жетесіз.

11. Мейлінше қажеттілік тумаса тұрғылықты орныңызды тастамаңыз

Апаттың жақындап келе жатқаны туралы ақпарат алғанда, мейлінше қажеттілік тумайынша, ешқайда кетпеңіз. Су тасқынының ағынына, ормандағы өрт орамына немесе қатты боранға тап болған автокөліктерде опат болған жолаушылар саны тым көп.   Ал бәрібір кетуге мәжбүр болсаңыз,  машинада сүйікті әуеніңіздің орнына радионы қосып, жаңалықтарға құлақ түріңіз. Мүмкіндігіне қарай, радиоқабылдағышты жергілікті төтенше қызметтердің радиостудия жиілігіне бағыттаңыз.

12. ТЖ аймағында қалған үйге қайтқанда сақ болыңыз

Үйлерге кірмеңіз. Апат кезінде ғимаратқа зақым келген болуы мүмкін, онда оның астында қалуыңыз ғажап емес. Төтенше қызметтердің міндеті – ТЖ аймағындағы ғимаратты қарап шығып, адамдардың оларға қайта кіруіне болатынын не болмайтынын анықтау.

Егер де ғимаратқа кіруге мәжбүр болсаңыз, жолыңызға ешқандай жағдайда алаумен немесе шырақпен жарық түсірмеңіз.  Темекі шекпеңіз.   

Үйде немесе үйдің айналасында газдың немесе химиялық заттардың иісі шықпайтынына көз жеткізіңіз. Күдікті иістерді сезсеңіз, төтенше қызметтерге хабарлаңыз.  

Үзілген сымдардан аулақ болыңыз. Кез келген мұндай сым қанқұйлы қауіп көзі болып табылады.

Азық-түлік қорларыңызды пайдалануға асықпаңыз, әуелі тексеріңіз: олар уланған (химиялық заттармен уланбағанның өзінде өңезденуі мүмкін) немесе бұзылған (мәселен, олар тоңазытқышта жатып, ұзақ уақыт электр қуаты болмаған жағдайда) болуы ықтимал.

Су жүргізу құбырларынан алынған немесе құдық суын пайдаланбас бұрын ойланыңыз.  Суды пайдалану немесе (қажетіне қарай) оны зарарсыздандыру жөніндегі төтенше қызметтердің нұсқауларына міндетті түрде құлақ асыңыз.  

Егер де құтқару жұмыстары жүргізіліп жатқан аймаққа тап болып, бірақ сіздің көмегіңіз қажет болмаса, онда ол жерден кеткеніңіз дұрыс. Бос сенделушілер құтқарушыларға қашанда кедергі келтіреді. Оның үстіне, ондай орындарда жүру үнемі қауіпсіз бола бермейді, себебі ол жерде төтенше жағдай екінші мәрте қайталануы мүмкін.  

Мейлінше қажеттілік туған жағдайда болмаса, ешқайда кетпеңіз. Жолдар бүлінген немесе бұғатталған болуы  ықтимал. Мәселен, күшті желден сынған ағаштар құлап, жолдағы автокөліктерді басып қалған немесе жолда кенеттен терең ойпаттар пайда болған жағдайлар бар. Дүлей апаттан кейін көпірлер әсіресе қауіпті болып келеді.  

Егер сонда да жолға шығуыңызға тура келсе, онда барынша сақтық танытыңыз, жылдамдық арттырушы болмаңыз. Жол үстінде автокөлік жүргізушілері үшін қауіп тудыратын бүлінулерге кезіккен болсаңыз, ол жөнінде тездетіп төтенше қызметтерге хабарлаңыз.  

13. Туыстарыңыздың да қауіпсіз жерде екеніне көз жеткізіңіз

Жұт жағдайында телефонды пайдаланбаған жөн, алайда ең сындарлы сәттердің артта қалғаны ресми түрде мәлім болысымен, бірден туыстарыңызға қоңырау шалыңыз.  Сізден хабар алмаған соң, олар ТЖ-ны жою штабына хабарласуы мүмкін, сөйтіп сізді із-түзсіз жоғалғандар қатарына енгізеді. Нәтижесінде сізді іздеуге жұмсалатын уақыт пен күшке әлдеқайда тағы біреулер мейлінше зәру болуы мүмкін.

Көмек
Көмек
Ай бойы келгендердің барлығы:
Кеше келгендердің барлығы:
Қазір порталда:
URL:
Қате:
Пікір:

Спасибо, информация об ошибке принята.

Извините, в данный момент информация об ошибке не может быть обработана.
Попробуйте позже.