Айдар парағына өту

Сот шешіміне шағымдану. Аппеляциялық немесе кассациялық шағым беру Баспаға шығару нұсқасы

Cоңғы өзгеріс: 06.04.2020

Азаматтардың сот процесінің қатысушылары болып, сот шешімімен келіспейтін немесе шығарылған шешімді әділ емес деп санайтын жағдайлар жиі болып тұрады.

Заңды күшіне енбеген сот шешімі аппеляциялық тәртіптешағымдануы, наразылық білдірілуі мүмкін. Сот шешіміне аппеляциялық шағымдану құқығы іске қатысатын тараптарға және басқа адамдарға тиісті. Наразылықты шығару құқығы істі қарауға қатысқан прокурорға тиісті. Қазақстан Республикасының бас прокуроры және оның орынбасарлары облыстық прокурорлар мен оларға теңестiрiлген прокурорлар, олардың орынбасарлары, аудандық прокурорлар және оларға теңестiрiлген прокурорлар және олардың орынбасарлары өз құзыретi шегiнде iс қарауға қатысуға қарамастан, шешiмге шағымдануға құқылы. Аппеляциялық шағымды іске қатыстырылмаған, бірақ құқықтары мен міндеттеріне қатысты сот шешім қабылдаған адамдар беруге құқылы. Шағымдар, наразылықтарды шешімді шығарған сотқа беру қажет. Олар сотқа іске қатысушы адамдардың саны бойынша көшірмелермен беріледіү Қажетті жағдайларда судья аппеляциялық шағым берген адамды іске қатысатын адамдардың саны бойынша жазбаша дәлелдердің көшірмелерін ұсынуға міндеттеуі мүмкін. Апелляциялық шағымдар мен наразылықтар Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінде белгіленген жағдайлардан басқа және сот шешіміне олардың шешімінің көшірмесін жіберген күннен бастап сот отырысына қатыспаған адамдардан басқа, түпкілікті нысандағы шешім қабылданған күннен бастап бір ай ішінде берілуі мүмкін. Шешімдер, наразылықтар бойынша шағымдар, наразылықтар мемлекеттік сатып алуды жүргізу аудиті негізінде уәкілетті органның шешіміне, шешімдеріне, шешімдер қабылданған күннен бастап он күн ішінде берілуі мүмкін.

Аппеляциялық шағымда не көрсету қажет?

Апелляциялық шағымда, прокурордың өтінішхатында:

  • апелляциялық шағым, прокурордың өтінішхаты жіберілетін соттың атауы;
  • апелляциялық шағымды, прокурордың өтінішхатын беретін тұлғаның атауы;
  • шағым жасалатын немесе прокурордың апелляциялық өтінішхаты бойынша қайта қаралатын шешім және осы шешімді шығарған соттың атауы;
  • әдетте қолданылуға жататын заңдарға және іс материалдарына сілтеме жасай отырып, сот шешімінің заңсыздығы немесе негізсіздігі неден көрінетіндігіне нұсқау;
  • шағым жасалып отырған немесе прокурордың апелляциялық өтінішхаты бойынша қайта қаралып отырған шешімнің заңдылығын қандай бөлігінде тексеру керек екендігіне және шағымды, прокурордың өтінішхатын беретін тұлғаның қандай өзгерістер енгізуді талап ететініне нұсқау;
  • шағымға, прокурордың өтінішхатына қоса берілетін құжаттардың тізбесі;
  • шағым, прокурордың өтінішхаты берілген күн және шағымды, прокурордың өтінішхатын беретін адамның қолтаңбасы қамтылуға тиіс. Өкіл қол қойған шағымға сенімхат немесе істе мұндай құжат болмаса, өкілдің өкілеттігін куәландыратын өзге де құжат қоса берілуге тиіс.

Электрондық құжаттар нысанында шағым берілген, прокурордың өтінішхаты келтірілген кезде олар оны беретін адамның немесе оның өкілінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылады. Электрондық құжаттар нысанындағы шағымға, прокурордың өтінішхатына құжаттардың электрондық көшірмелері қоса беріледі.

Апелляциялық шағымда, прокурордың өтінішхатында бірінші сатыдағы сотта мәлімделмеген талаптар болмауға тиіс.

Бірінші сатыдағы сотқа ұсынылмаған жаңа дәлелдемелерге сілтеме жасауға, егер шағымда, прокурордың өтінішхатында оларды бірінші сатыдағы сотқа ұсынудың мүмкін еместігінің негіздемесі болса, оның ішінде, егер адам бірінші сатыдағы сотта іске қатысуға тартылмаса, сондай-ақ егер бірінші сатыдағы сотта оларды зерттеу және (немесе) талап етіп алдыру туралы өтінішхат мәлімделіп, бірақ ол қанағаттандырусыз қалдырылса, жол беріледі.

Аппеляциялық шағым қандай жағдайда, оны берген адамға қайтарылуы мүмкін?

Апелляциялық шағымдар прокурордың анықтамасымен оны берген (әкелген) адамға мынадай жағдайларда қайтарылады:

  • шағымды, наразылықты қозғалыссыз қалдыру туралы  анықтамада көрсетілген мерзімде судьяның анықтамаларын орындамау бойынша;
  • шағымды немесе наразылықты берген (әкелген) адамның өтініші бойынша;
  • шағымда немесе сұраныста қызмет көрсету мерзімі көрсетілмесе немесе шағым мен наразылықта  оны қалпына келтіру немесе оны қалпына келтурден бас тартқанда;
  • егер шағым мен наразылықты аппеляциялық шағым немесе наразылықты беру құқығы жоқ адамдар берсе.

Апелляциялық шағымды, прокурордың өтінішхатын қайтару туралы ұйғарымға жеке шағым берілуі, прокурор өтінішхат келтіруі мүмкін.

Жергілікті және басқа да соттардың заңды күшiне енген сот актiлерiн оларға шағым жасаудың апелляциялық тәртібі сақталған жағдайда, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының мамандандырылған сот алқасының сот актілерін Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты кассациялық тәртiппен қайта қарауы мүмкiн.

Мынадай:

  • Азаматтық процесстік кодекстің 12 және 13-тарауларында көзделген оңайлатылған іс жүргізу тәртібімен қаралған;
  • татуласу келісімімен, дауды (жанжалды) медиация тәртібімен реттеу туралы келісіммен немесе дауды партисипативтік рәсім тәртібімен реттеу туралы келісіммен аяқталған;
  • талап қою сомасы екі мың айлық есептік көрсеткіштен кем болған кезде жеке тұлғалардың және талап қою сомасы отыз мың айлық есептік көрсеткіштен кем болған кезде заңды тұлғалардың мүліктік мүдделеріне байланысты;
  • талап қоюдан бас тартуға байланысты аяқталған істер бойынша;
  • төлем қабілетсіздігін реттеу туралы, сондай-ақ оңалту рәсімі және банкроттық рәсімі шеңберінде туындайтын даулар жөніндегі істер, оның ішінде борышкер жасасқан мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы, борышкердің мүлкін қайтару туралы, банкроттықты немесе оңалтуды басқарушының талап қоюлары бойынша дебиторлық берешекті өндіріп алу туралы істер бойынша сот актiлері кассациялық тәртiппен қайта қарауға жатпайды.

Жергілікті және басқа да соттардың заңды күшiне енген сот актiлерi оларға шағым жасаудың апелляциялық тәртібі сақталмаған жағдайда, сондай-ақ жоғарда көрсетілген істер бойынша сот актілері келесі негіздер болған кезде Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Төрағасының ұсынуы және Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы бойынша кассациялық тәртіппен қайта қаралуы мүмкін:

  • қабылданған қаулының орындалуы адамдардың өмірі, денсаулығы не Қазақстан Республикасының экономикасы мен қауіпсіздігі үшін орны толмас ауыр салдарларға әкеп соғуы мүмкін болатын жағдайларда;
  • қабылданған қаулы адамдардың әлдеқандай тобының құқықтары мен заңды мүдделерін немесе өзге де жария мүдделерді бұзатын жағдайларда;
  • қабылданған қаулы соттардың құқық нормаларын түсіндіруіндегі және қолдануындағы бірізділікті бұзатын жағдайларда.

Апелляциялық сатыдағы соттың ұйғарымдары, қаулылары заңды күшіне енген күннен бастап алты ай iшiнде оларға өтiнiшхат, наразылық берілуі мүмкін.

Сот актілеріне апелляциялық тәртіппен шағым жасау мерзімі өтіп кеткен жағдайда, өтінішхат шағым жасау мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішті бірінші сатыдағы сот қарағаннан кейін, ал бас тартылған жағдайда – апелляциялық сатыдағы сот жеке шағымды, наразылықты, апелляциялық шағымды қарағаннан кейін кассациялық сатыдағы сотқа берілуі мүмкін.

Кассациялық шағымда не көрсету қажет?

Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотына берілетін сот актiсiн кассациялық тәртіппен қайта қарау туралы және Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасына берілетін кассациялық наразылық келтіру туралы өтiнiшхатта:

  • өтiнiшхат жіберіліп отырған соттың немесе лауазымды адамның атауы;
  • өтiнiшхат беретін адамның және мүддесі үшін өтінішхат беріліп отырған адамның аты-жөні, оның тұрғылықты жерi немесе орналасқан жерi және iстегi процестік жағдай;
  • iске қатысатын адамдардың тұрғылықты жерлері немесе орналасқан жерлерi көрсетіліп, оларды санамалау;
  • iстi бiрiншi, апелляциялық сатыларда қараған соттарға нұсқау және олар қабылдаған шешiмдердiң мазмұны;
  • қайта қарауға, наразылық келтіруге жататын сот актісіне нұсқау;
  • материалдық және процестік құқық нормаларының бұзылуы неде екендігіне және өтінішхатты берген адамның өтініші неден тұратындығына нұсқау;
  • өтінішхат АПК-тің 438-бабының алтыншы бөлігінде көзделген негіздер бойынша берілген жағдайда, өтінішхатта сот актілерін қайта қарау үшін негіздердің айрықшалығы неде екені көрсетілуге тиiс.

Егер өтiнiшхат iске қатыспаған адамның мүддесі үшін берілсе, онда дау айтылып отырған сот актісінде сол адамның қандай құқықтарының бұзылғаны көрсетiлуге тиiс.

Егер өтiнiшхат бұрын кассациялық сатыдағы сотқа берiлсе және қайтарылса, өтінішхатта оны қайтару себептері туралы көрсетiлуге тиiс.

Өтiнiшхатты берген адам оған қол қоюға тиiс.  Өтінішхатты электрондық құжат нысанында берген кезде, ол оны берген адамның электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылады. Электрондық құжат нысанында берілетін өтінішхатқа осы бапта көрсетілген құжаттардың көшірмелері электрондық нысанда қоса беріледі.

Сот актісіне дау айту туралы өтінішхатқа Салық кодексінде белгіленген мөлшерде мемлекеттік баждың төленгенін растайтын құжат қоса берілуге тиіс.

Көмек
Көмек
Ай бойы келгендердің барлығы:
Кеше келгендердің барлығы:
Қазір порталда:
URL:
Қате:
Пікір:

Спасибо, информация об ошибке принята.

Извините, в данный момент информация об ошибке не может быть обработана.
Попробуйте позже.